مقایسه ChatGPT، Claude و Gemini: کدام مدل برای کدام کار؟

در مقایسه ChatGPT، Claude و Gemini هیچ‌کدام برای همه کارها «بهترین» نیست. انتخاب درست به نوع کار، نسخه و امکاناتی که در حساب شما فعال است، طول ورودی، نیاز به جست‌وجو یا ساخت تصویر و حساسیت داده بستگی دارد. چون قابلیت‌های این سه ابزار مرتب عوض می‌شود، مطمئن‌ترین راه این است که یک پرامپت ثابت را روی کار واقعی خودتان در هر سه اجرا کنید و نتیجه را با یک معیار از پیش نوشته‌شده بسنجید.

این راهنما توضیح می‌دهد برای نوشتن فارسی، سند طولانی، کدنویسی، پژوهش، تصویر و ویدیو و کارهای روزمره از کجا شروع کنید، پرامپت‌نویسی در این سه ابزار چه فرقی دارد، و چطور با یک پرامپت ارزیابی و جدول امتیاز، مقایسه منصفانه خودتان را انجام دهید. جدول‌ها و توصیه‌ها گرایش‌های عملی برای آزمودن‌اند، نه نتیجه بنچمارک یا آزمایش ثبت‌شده؛ نام نسخه، قیمت و محدودیت هم عمداً نیامده چون زود کهنه می‌شود.

ChatGPT بهتر است، Claude یا Gemini؟

پاسخ کوتاه این است: هر سه برای بیشتر کارهای متنی روزمره کافی‌اند و تفاوت اصلی در امکانات جانبی و جزئیات کیفیت روی کار خاص شماست. فاصله کیفیت این ابزارها در کارهای رایج معمولاً کمتر از فاصله یک پرامپت مبهم با یک پرامپت دقیق است. پس اگر فقط یکی را در دسترس دارید، وقت را روی بهترکردن پرامپت بگذارید، نه روی پیدا کردن ابزار دیگر.

با این حال، هر کدام نقطه‌قوت‌هایی دارند که ارزش دارد اول آن‌ها را بیازمایید:

• ChatGPT: محیطی همه‌کاره با ابزارهای زیاد، مثل ساخت تصویر، کار با فایل و تحلیل داده، و جامعه کاربری بزرگ که نمونه و آموزش فراوانی برایش ساخته است.
• Claude: برای کار با متن و سند طولانی، نوشتن ساختاریافته، پیروی دقیق از دستورهای چندبخشی و کدنویسی گزینه‌ای است که بسیاری از کاربران حرفه‌ای امتحانش می‌کنند.
• Gemini: اتصال به سرویس‌های Google، کار با ورودی‌های چندرسانه‌ای مثل تصویر و ویدیو و دسترسی به ابزارهای تصویر و ویدیوی گوگل، برای کسی که در اکوسیستم Google کار می‌کند مزیت است.

این‌ها گرایش‌اند، نه حکم. امکانات هر ابزار به نوع حساب، کشور و نسخه بستگی دارد و با هر به‌روزرسانی ممکن است جابه‌جا شود. هر چند ماه یک بار مقایسه را تکرار کنید.

برای انتخاب بین سه مدل به چه معیارهایی نگاه کنیم؟

به‌جای پرسیدن «کدام باهوش‌تر است»، بپرسید «کدام برای این کار مشخص، با این ورودی و این محدودیت‌ها، کمترین زمان ویرایش را لازم دارد». این هفت معیار را در نظر بگیرید:

1. نوع خروجی: متن، تحلیل، کد، جدول، تصویر یا ویدیو.
2. طول و نوع ورودی: یک سؤال کوتاه، چند فایل PDF، صفحه‌گسترده، عکس یا فایل صوتی.
3. ابزارهای جانبی: جست‌وجوی وب، اجرای کد، ساخت تصویر، اتصال به ایمیل و سند.
4. کیفیت زبان فارسی: روانی، رعایت نیم‌فاصله، لحن طبیعی و درک اصطلاحات.
5. پیروی از دستور: رعایت طول، قالب، محدودیت‌ها و چیزهایی که گفته‌اید نیاید.
6. دقت و صداقت: چقدر اطلاعات ساختگی می‌سازد و چقدر وقتی نمی‌داند همین را می‌گوید.
7. دسترسی و حریم داده: آیا می‌توانید به‌طور پایدار و قانونی از آن استفاده کنید و سیاست داده‌اش با کار شما جور است؟

وزن این معیارها برای هر کار فرق می‌کند. برای متن تبلیغاتی، کیفیت فارسی و لحن مهم‌تر است؛ برای خلاصه گزارش مالی، دقت و نقل درست عددها.

برای هر کار کدام مدل را اول امتحان کنیم؟

این جدول نقطه شروع آزمون است، نه رتبه‌بندی. ستون «اول امتحان کنید» یعنی با توجه به امکانات شناخته‌شده هر ابزار، آزمون را از کجا شروع کنید؛ نتیجه نهایی را آزمون خودتان تعیین می‌کند.

اگر کاری برایتان مهم و تکراری است، آن را با روش بخش مقایسه منصفانه روی هر سه بسنجید و ابزار برنده را برای همان کار نگه دارید. لازم نیست برای همه کارها یک ابزار داشته باشید.

کدام مدل فارسی را بهتر می‌نویسد؟

هر سه ابزار فارسی را می‌فهمند و می‌نویسند، اما کیفیت فارسی با نوع متن، طول و پرامپت تغییر می‌کند و نمی‌شود برنده ثابتی اعلام کرد. خطاهای رایج در هر سه هم کم‌وبیش مشابه است:

• ساختار جمله ترجمه‌ای، مثل «این یک ایده خوب است که...»؛
• رعایت‌نکردن یا رعایت ناقص نیم‌فاصله؛
• کلمه‌های رسمی و کتابی در متنی که باید محاوره‌ای باشد، یا برعکس؛
• اصطلاحات انگلیسی بی‌دلیل یا معادل‌سازی نادرست؛
• کلیشه‌های تبلیغاتی مثل «تجربه‌ای بی‌نظیر».

برای مقایسه فارسی، یک متن واقعی کار خودتان را انتخاب کنید، مثلاً توضیح یک محصول یا یک ایمیل اداری، و این پرامپت را عیناً در هر سه اجرا کنید:

یک [نوع متن، مثلاً توضیح محصول برای فروشگاه آنلاین] بنویس.
مخاطب: [مخاطب]. لحن: [لحن]. طول: حدود [تعداد] کلمه.
اطلاعات واقعی: [مشخصات و نکته‌ها]
قواعد: فارسی طبیعی و غیرترجمه‌ای، نیم‌فاصله درست، رقم فارسی، بدون اغراق و بدون ادعایی که در اطلاعات نیست.
در پایان جدا بنویس اگر جایی اطلاعات کافی نداشتی.

خروجی‌ها را بدون دانستن اینکه هر کدام از کدام ابزار است بخوانید و بشمارید چند جمله را باید عوض کنید. نکته‌های بیشتر درباره نوشتن فارسی با هوش مصنوعی در راهنمای پرامپت تولید محتوای فارسی آمده است.

برای تحلیل سند و PDF طولانی کدام مناسب‌تر است؟

برای سند طولانی معمولاً Claude و Gemini را اول امتحان می‌کنند، چون هر دو با ورودی‌های بلند و چند فایل هم‌زمان شناخته می‌شوند؛ اما سقف حجم فایل و طول ورودی به نوع حساب بستگی دارد و باید در ابزار خودتان ببینید. مهم‌تر از انتخاب ابزار، روش پرسیدن است:

• سند را اول و سؤال را در انتها بیاورید.
• بخواهید پیش از پاسخ، جمله‌های مرتبط را عیناً از سند نقل کند.
• اجازه بدهید بگوید «در سند نیامده».
• عددها و نام‌های مهم را با اصل سند تطبیق دهید.

برای مقایسه، سندی را انتخاب کنید که خودتان محتوایش را خوب می‌شناسید؛ مثلاً گزارشی که قبلاً خوانده‌اید. پنج سؤال بنویسید که پاسخ دقیق‌شان را می‌دانید، از جمله یک سؤال که پاسخش در سند نیست. ابزاری که در سؤال آخر پاسخ می‌سازد به‌جای اینکه بگوید در سند نیست، برای کار شما ریسک بیشتری دارد. روش کامل این نوع پرسش در آموزش پرامپت‌نویسی Claude آمده و در دو ابزار دیگر هم کار می‌کند.

برای کدنویسی کدام مدل بهتر است؟

برای کدنویسی، کیفیت به زبان برنامه‌نویسی، اندازه پروژه و ابزاری که مدل را در آن استفاده می‌کنید بستگی دارد و هر سه شرکت ابزارهای مخصوص برنامه‌نویس دارند. Claude و ChatGPT در میان برنامه‌نویس‌ها رایج‌اند و Gemini هم در محیط‌های گوگل در دسترس است؛ پس آزمون روی کد خودتان تنها معیار قابل‌اعتماد است.

برای آزمون کدنویسی این سه کار را روی هر مدل اجرا کنید:

1. رفع یک خطای واقعی: خطایی که قبلاً حلش کرده‌اید و جوابش را می‌دانید.
2. نوشتن یک تابع با تست: با مشخصات دقیق ورودی، خروجی و حالت‌های مرزی.
3. بازبینی کد: قطعه‌ای که چند مشکل عمدی در آن گذاشته‌اید.

معیارها: آیا کد بدون تغییر اجرا می‌شود؟ آیا علت خطا را درست توضیح داد؟ آیا بخش‌هایی را که نخواسته بودید بی‌دلیل تغییر داد؟ آیا کتابخانه یا تابعی ساخت که وجود ندارد؟ پرامپت‌های آماده برای این کارها در راهنمای پرامپت برنامه‌نویسی آمده است.

برای پژوهش و اطلاعات به‌روز به کدام اعتماد کنیم؟

برای اطلاعات به‌روز، از ابزاری استفاده کنید که در حساب شما جست‌وجوی وب دارد و منبع نشان می‌دهد؛ و در هر حال، به هیچ‌کدام بدون بررسی منبع اعتماد نکنید. هر سه ابزار در حالت عادی ممکن است با اطمینان اطلاعاتی بدهند که نادرست یا قدیمی است.

• منبع بخواهید: «برای هر ادعا پیوند منبع بده و اگر منبع پیدا نکردی، ادعا را حذف کن.»
• منبع را باز کنید: پیوند ممکن است وجود داشته باشد اما آن ادعا در آن نباشد.
• تاریخ را بپرسید: «این اطلاعات مربوط به چه تاریخی است؟»
• برای مقاله علمی: عنوان و نویسنده هر مقاله را در پایگاه‌های علمی جست‌وجو کنید؛ ارجاع ساختگی یکی از رایج‌ترین خطاهای این ابزارهاست.

برای پایان‌نامه و پژوهش دانشگاهی، روش‌های مطمئن‌تر را در راهنمای پرامپت پژوهش و پایان‌نامه ببینید.

برای ساخت تصویر و ویدیو کدام را انتخاب کنیم؟

برای ساخت تصویر در گفت‌وگو، ChatGPT و Gemini گزینه‌های اصلی‌اند؛ Claude بیشتر روی متن و کد تمرکز دارد و برای تصویر معمولاً سراغ ابزار دیگری می‌روند. امکانات در هر حساب فرق می‌کند؛ اگر گزینه‌ای در حساب شما فعال است، همان را امتحان کنید.

• تصویر: پایبندی به جزئیات پرامپت، ثبات در ویرایش‌های پشت‌سرهم و کیفیت متن داخل تصویر را بسنجید. متن فارسی داخل تصویر در بیشتر ابزارها هنوز مشکل دارد.
• ویدیو: ساخت ویدیو معمولاً ابزار یا حالت جداگانه‌ای از همان شرکت است، مثل Veo در اکوسیستم Google و Sora از OpenAI. گزینه‌های مدت و کیفیت را در خود ابزار ببینید.
• نقش مدل متنی: حتی وقتی تصویر را با ابزار دیگری می‌سازید، Claude، ChatGPT یا Gemini می‌توانند شرح فارسی شما را به پرامپت انگلیسی دقیق تبدیل کنند.

ساختار پرامپت تصویر و ویدیو در دو راهنمای پرامپت ساخت عکس با هوش مصنوعی و پرامپت ساخت ویدیو با هوش مصنوعی آمده است.

برای کارهای روزمره کدام کافی است؟

برای پرسش‌های روزمره، نوشتن پیام کوتاه، ایده‌پردازی، برنامه‌ریزی و توضیح یک مفهوم، هر سه کافی‌اند و بهترین انتخاب همان است که دسترسی پایدار و راحت به آن دارید. در این کارها تفاوت کیفیت معمولاً کمتر از تفاوت سرعت، رابط کاربری و پایداری دسترسی حس می‌شود.

چند معیار ساده برای انتخاب ابزار روزمره:

• روی گوشی و کامپیوتر شما راحت کار می‌کند؟
• تاریخچه گفت‌وگو و امکان جست‌وجو در آن را دارد؟
• می‌توانید دستورالعمل ثابت، مثل «همیشه فارسی و کوتاه جواب بده»، برایش تعریف کنید؟
• به ابزارهایی که هر روز استفاده می‌کنید، مثل ایمیل و تقویم، وصل می‌شود؟

اگر کاری را هر روز تکرار می‌کنید، یک پرامپت خوب برایش بنویسید و نگه دارید؛ این کار بیشتر از عوض‌کردن ابزار اثر دارد.

پرامپت‌نویسی در ChatGPT، Claude و Gemini چه فرقی دارد؟

اصول پایه در هر سه یکی است: هدف روشن، زمینه، ورودی، محدودیت و قالب خروجی. یک پرامپت خوب در هر سه نتیجه قابل‌قبولی می‌دهد؛ تفاوت‌ها در تأکیدها و امکانات کنار پرامپت است.

نام و وجود این امکانات در حساب‌های مختلف فرق می‌کند و ممکن است تغییر کند؛ جدول را راهنمای جست‌وجو در تنظیمات بدانید. توضیح کامل هر ابزار در آموزش پرامپت‌نویسی ChatGPT و آموزش پرامپت‌نویسی Gemini آمده است.

یک پرامپت برای هر سه

اگر پرامپتی را برای یک ابزار نوشته‌اید و می‌خواهید در ابزار دیگر استفاده کنید، معمولاً کافی است این سه کار را بکنید: ورودی‌ها را با تگ یا عنوان جدا کنید، قالب خروجی را صریح بنویسید، و دستورهای خاص یک ابزار، مثل اشاره به امکانی که در ابزار دیگر نیست، را حذف کنید. این ساختار در هر سه خوب کار می‌کند:

نقش: [نقش، اگر لازم است]
هدف: [خروجی و کاربردش]
زمینه: [مخاطب، دلیل، محدودیت‌های موقعیت]

<input>
[متن یا داده]
</input>

دستورها:
۱. [مرحله اول]
۲. [مرحله دوم]
قالب خروجی: [قالب دقیق]
اگر اطلاعات کافی نیست، قبل از پاسخ بپرس و چیزی را حدس نزن.

چطور ChatGPT، Claude و Gemini را منصفانه مقایسه کنیم؟

برای مقایسه منصفانه، یک ورودی ثابت، یک پرامپت یکسان و یک جدول امتیاز از پیش نوشته‌شده لازم دارید و خروجی‌ها را بدون دانستن منبعشان داوری می‌کنید. این روش هفت مرحله دارد:

1. سه تا پنج کار واقعی انتخاب کنید: کارهایی که واقعاً تکرار می‌کنید، نه معماهای اینترنتی.
2. ورودی را ثابت کنید: همان متن، همان فایل، همان داده.
3. پرامپت را یکسان نگه دارید: عیناً کپی کنید. اگر بعداً پرامپت را برای یک ابزار بهتر کردید، برای بقیه هم همان کار را بکنید.
4. گفت‌وگوی تازه باز کنید: بدون تاریخچه و، تا جای ممکن، بدون دستورالعمل شخصی‌سازی که روی پاسخ اثر بگذارد.
5. هر پرامپت را دو بار اجرا کنید: پاسخ‌ها در هر اجرا کمی فرق می‌کنند؛ یک اجرا ممکن است خوش‌شانسی یا بدشانسی باشد.
6. کور داوری کنید: خروجی‌ها را با برچسب الف، ب و ج در یک فایل بگذارید و نام ابزار را جدا یادداشت کنید.
7. با جدول امتیاز بسنجید: معیارها را پیش از خواندن خروجی‌ها بنویسید، نه بعد از آن.

جدول امتیاز پیشنهادی

امتیاز هر معیار را در وزنش ضرب و جمع کنید. اگر اختلاف دو ابزار کم بود، آن را برابر حساب کنید و بر اساس دسترسی، هزینه و راحتی انتخاب کنید.

پرامپت ارزیابی برای داوری کمکی

می‌توانید از یک مدل بخواهید خروجی‌ها را با همین معیارها نقد کند، اما داوری نهایی با خودتان باشد؛ مدل‌ها ممکن است به پاسخ طولانی‌تر یا پاسخی که شبیه سبک خودشان است امتیاز بیشتری بدهند. برای کم‌کردن این سوگیری، نام ابزارها را حذف کنید و ترتیب پاسخ‌ها را در اجرای دوم عوض کنید.

تو داور بی‌طرف هستی. سه پاسخ به یک پرامپت یکسان داده می‌شود. نمی‌دانی هر پاسخ از کدام ابزار است و نباید حدس بزنی.

<task>[پرامپت اصلی که به سه ابزار داده شد]</task>
<reference>[اگر دارید: پاسخ درست، نکته‌های لازم یا متن منبع]</reference>
<response_a>[پاسخ الف]</response_a>
<response_b>[پاسخ ب]</response_b>
<response_c>[پاسخ ج]</response_c>

هر پاسخ را با این معیارها از ۱ تا ۵ امتیاز بده: دقت، پیروی از دستور، پوشش، کیفیت فارسی، زمان ویرایش لازم، صداقت درباره ندانستن.
برای هر امتیاز یک دلیل کوتاه با اشاره به جمله مشخص پاسخ بنویس.
طول پاسخ به‌تنهایی دلیل امتیاز بیشتر نیست.
اگر خطای واقعی دیدی، جدا فهرست کن.
در پایان یک جدول جمع‌بندی بده و بگو در کدام معیار تفاوت‌ها واقعاً معنادار است و در کدام ناچیز.

نتیجه آزمون را با تاریخ ذخیره کنید. چند ماه بعد که ابزارها به‌روز شدند، همان آزمون را تکرار کنید و ببینید چیزی عوض شده یا نه.

کاربران ایرانی در دسترسی و حریم داده به چه نکته‌هایی توجه کنند؟

ChatGPT، Claude و Gemini خدمات رسمی خود را در همه کشورها ارائه نمی‌دهند و فهرست کشورهای پشتیبانی‌شده هر سرویس ممکن است ایران را شامل نشود. پیش از هر چیز، شرایط استفاده و فهرست کشورهای پشتیبانی‌شده هر سرویس را از سایت رسمی آن بخوانید. این راهنما روش دورزدن محدودیت‌ها را آموزش نمی‌دهد و توصیه نمی‌کند.

چند نکته عملی که به امنیت و پایداری کار شما مربوط است:

• حساب اشتراکی و دست‌دوم نخرید: حسابی که چند نفر از آن استفاده می‌کنند یا از فروشنده ناشناس خریده شده، گفت‌وگوها و فایل‌های شما را در دسترس دیگران می‌گذارد و ممکن است هر لحظه مسدود شود و کارتان نیمه‌کاره بماند.
• به واسطه‌ها با احتیاط نگاه کنید: هر سرویسی که پیام شما را به این مدل‌ها می‌رساند، متن شما را می‌بیند. سیاست حریم خصوصی و نگهداری داده آن را بخوانید و اطلاعات حساس را در آن وارد نکنید.
• داده حساس را حذف کنید: اطلاعات شخصی مشتری، شماره حساب، قرارداد محرمانه و سندهای داخلی را پیش از ارسال حذف یا ناشناس کنید.
• نسخه پشتیبان نگه دارید: پرامپت‌های مهم و خروجی‌های لازم را بیرون از ابزار ذخیره کنید تا با قطع دسترسی از بین نروند.
• به یک ابزار وابسته نشوید: پرامپت‌هایی بنویسید که در هر سه ابزار کار کنند؛ ساختار بخش تفاوت پرامپت‌نویسی همین هدف را دارد.

اگر برای سازمان کار می‌کنید، پیش از استفاده از هر ابزار هوش مصنوعی با داده کاری، سیاست داخلی سازمان را بپرسید.

راهنماهای مرتبط برای انتخاب و استفاده از مدل‌ها

وقتی ابزار مناسب هر کار را پیدا کردید، با این راهنماها پرامپت‌های بهتری برایش بنویسید:

• آموزش پرامپت‌نویسی ChatGPT
• آموزش پرامپت‌نویسی Claude
• آموزش پرامپت‌نویسی Gemini

در صفحه هر پرامپت آماده پرامپتلی بخش «مدل‌های سازگار» آمده است؛ سازگاری اعلام‌شده مطمئن‌تر از این فرض است که همه مدل‌ها یک پرامپت را یکسان اجرا می‌کنند.