پرامپت ترجمه با هوش مصنوعی؛ ۹ نمونه برای ترجمه روان و دقیق

برای ترجمه با هوش مصنوعی، فقط ننویسید «این را ترجمه کن». در پرامپت ترجمه مشخص کنید متن برای چه مخاطبی است، لحن رسمی است یا محاوره‌ای، متن در چه حوزه‌ای است، کدام اصطلاحات معادل ثابت دارند و چه چیزهایی نباید ترجمه شوند. با این اطلاعات، ChatGPT، Claude یا Gemini ترجمه‌ای یکدست‌تر و طبیعی‌تر می‌دهند که بازبینی آن هم آسان‌تر است.

در این راهنما ۹ پرامپت قابل‌کپی برای ترجمه انگلیسی به فارسی، فارسی به انگلیسی، متن فنی، رابط کاربری، زیرنویس و بومی‌سازی تبلیغات آمده است، به‌همراه روش بازبینی و محدودیت‌هایی که باید بدانید. خروجی مدل‌ها با نسخه و تنظیمات تغییر می‌کند، پس ترجمه را همیشه پیش‌نویس بدانید.

چرا دستور ساده «ترجمه کن» نتیجه یکدستی نمی‌دهد؟

وقتی فقط متن و یک دستور کوتاه بدهید، مدل باید خودش حدس بزند ترجمه برای چه کسی و با چه لحنی است. نتیجه معمولاً یکی از این مشکلات را دارد: ترجمه کلمه‌به‌کلمه که ساختار جمله انگلیسی را به فارسی تحمیل می‌کند، تغییر لحن در میانه متن، معادل‌های متفاوت برای یک اصطلاح در پاراگراف‌های مختلف، یا ترجمه چیزهایی که باید دست‌نخورده بمانند، مثل نام محصول، کد یا متغیرهای داخل متن.

مدل زبانی برخلاف مترجم انسانی از هدف متن خبر ندارد، مگر اینکه آن را بگویید. هر چه زمینه روشن‌تر باشد، تصمیم‌های ترجمه کمتر به حدس سپرده می‌شوند.

در پرامپت ترجمه چه چیزهایی را مشخص کنیم؟

• مخاطب: متخصص، مشتری عادی، مدیر یا دانشجو؟ سطح دانش خواننده انتخاب واژه را تعیین می‌کند.
• لحن: رسمی اداری، رسمی ساده، صمیمی یا محاوره‌ای. برای متن محاوره‌ای بگویید شکسته‌نویسی می‌خواهید یا نه.
• حوزه متن: فنی، حقوقی، پزشکی، بازاریابی یا ادبی. هر حوزه معادل‌های جاافتاده خودش را دارد.
• واژه‌نامه: فهرست اصطلاحاتی که باید همیشه یک معادل ثابت داشته باشند؛ مثلاً «dashboard = داشبورد» نه «پیشخوان».
• موارد غیرقابل ترجمه: نام‌های خاص، نام برند، کد، آدرس اینترنتی، واحدها، متغیرهایی مثل {name} و تگ‌های HTML.
• نگارش فارسی: استفاده از نیم‌فاصله (می‌شود، کتاب‌ها)، اعداد فارسی یا لاتین، علائم نگارشی فارسی (، ؛ ؟) و گیومه «».
• محدودیت طول: برای عنوان، دکمه، زیرنویس یا پیامک، حداکثر تعداد نویسه را بگویید.

۹ پرامپت ترجمه قابل‌کپی

۱. ترجمه متن انگلیسی به فارسی روان

متن انگلیسی زیر را به فارسی روان ترجمه کن.
مخاطب: [مثلاً مدیران کسب‌وکارهای کوچک]
لحن: [رسمی ساده / صمیمی]
ساختار جمله‌ها را فارسی کن و ترجمه کلمه‌به‌کلمه نکن، اما هیچ اطلاعاتی را حذف یا اضافه نکن.
نام‌های خاص، نام برندها و اعداد را تغییر نده. از نیم‌فاصله و علائم نگارشی فارسی استفاده کن.
اگر جمله‌ای دوپهلو است، ترجمه را بنویس و در پایان، آن جمله و دو برداشت ممکن را جدا گزارش کن.
متن: [متن انگلیسی]

۲. ترجمه ایمیل کاری فارسی به انگلیسی

این ایمیل کاری فارسی را به انگلیسی حرفه‌ای ترجمه کن.
گیرنده: [نقش و رابطه کاری، مثلاً تأمین‌کننده خارجی که اولین بار با او مکاتبه می‌کنیم]
لحن: مؤدبانه و مستقیم، بدون تعارف‌های رایج فارسی که در انگلیسی غیرطبیعی است.
تاریخ‌ها را به قالب [مثلاً 12 March 2026] و مبالغ را با واحد پول مشخص بنویس.
تعهد، قیمت یا مهلتی را که در متن اصلی نیست اضافه نکن. یک خط موضوع (Subject) هم پیشنهاد بده.
ایمیل: [متن فارسی]

۳. ترجمه متن فنی با واژه‌نامه ثابت

این متن فنی را به فارسی ترجمه کن.
حوزه: [مثلاً مستندات نرم‌افزار]
واژه‌نامه اجباری (همیشه همین معادل‌ها):
[term] = [معادل فارسی]
[term] = [معادل فارسی]
اصطلاحی که در واژه‌نامه نیست و معادل جاافتاده ندارد را به انگلیسی نگه دار و بار اول، توضیح کوتاه فارسی داخل پرانتز بیاور.
بلوک‌های کد، نام توابع، مسیر فایل‌ها و دستورها را ترجمه نکن.
در پایان، فهرست اصطلاحات جدیدی را که خودت معادل‌گذاری کردی جدا بده تا بررسی کنم.
متن: [متن]

۴. ترجمه متن‌های رابط کاربری سایت و اپلیکیشن

این رشته‌های رابط کاربری را به فارسی ترجمه کن. خروجی جدولی با ستون‌های کلید، متن اصلی، ترجمه و تعداد نویسه باشد.
قواعد:
- متغیرهایی مثل {name}، {count} و %s را دقیقاً همان‌طور و در جای مناسب جمله فارسی نگه دار.
- تگ‌های HTML را تغییر نده.
- دکمه‌ها حداکثر [۲۰] نویسه و فعل امر کوتاه باشند (مثلاً «ذخیره»، «ادامه خرید»).
- برای یک مفهوم در همه رشته‌ها یک واژه ثابت به کار ببر.
- اگر ترجمه از سقف نویسه بیشتر شد، کوتاه‌ترین معادل قابل فهم را بده و در ستون جدا علامت بزن.
رشته‌ها: [کلید = متن]

۵. ترجمه زیرنویس

این خطوط زیرنویس را به فارسی محاوره‌ای و قابل خواندن ترجمه کن.
شماره و زمان‌بندی هر خط را دقیقاً حفظ کن و فقط متن را ترجمه کن.
هر خط حداکثر [۴۲] نویسه و حداکثر دو سطر باشد؛ اگر لازم است معنی را فشرده کن، اما مفهوم اصلی را حذف نکن.
اصطلاحات و شوخی‌ها را با معادل طبیعی فارسی بیاور، نه ترجمه تحت‌اللفظی.
تعداد خطوط خروجی باید با ورودی برابر باشد.
زیرنویس: [متن با شماره و زمان]

۶. بومی‌سازی متن تبلیغاتی

این متن تبلیغاتی را برای مخاطب ایرانی بومی‌سازی کن، نه ترجمه کلمه‌به‌کلمه.
هدف متن: [مثلاً ثبت‌نام در دوره]
پیام اصلی و ادعاهای محصول را تغییر نده و ادعای تازه نساز.
اصطلاح، مثال یا شوخی‌ای را که برای مخاطب فارسی‌زبان نامفهوم است، با معادل مناسب جایگزین کن.
سه نسخه با لحن متفاوت بده. در پایان، هر مورد فرهنگی یا حقوقی را که ممکن است در ایران مناسب نباشد جدا گزارش کن تا تصمیم بگیرم.
متن: [متن تبلیغ]

۷. جدول بازبینی ترجمه

متن اصلی و ترجمه زیر را مقایسه کن.
خروجی جدولی با ستون‌های شماره جمله، جمله اصلی، ترجمه، ترجمه برگردانده‌شده به زبان مبدأ و نوع مشکل باشد.
نوع مشکل یکی از این‌ها باشد: حذف، اضافه، تغییر معنی، خطای عدد یا نام، لحن نامناسب، بدون مشکل.
فقط مشکل را گزارش کن و ترجمه را بازنویسی نکن؛ پیشنهاد اصلاح را در ستون جدا بده.
متن اصلی: [متن]
ترجمه: [متن]

۸. ساخت واژه‌نامه پیش از ترجمه

هنوز ترجمه نکن. این سند را بخوان و اصطلاحات تخصصی، نام‌های خاص و عبارت‌های تکرارشونده را استخراج کن.
خروجی جدولی با ستون‌های اصطلاح، تعداد تکرار، معادل پیشنهادی فارسی، معادل جایگزین و توضیح انتخاب باشد.
برای نام‌های خاص پیشنهاد بده ترجمه شوند، آوانویسی شوند یا به همان شکل بمانند.
سند: [متن کامل یا بخش‌های اصلی]

۹. ترجمه سند طولانی بخش‌به‌بخش

این بخش [شماره] از یک سند [تعداد] بخشی است. آن را با همان قواعد و واژه‌نامه بخش‌های قبل ترجمه کن.
واژه‌نامه تأییدشده: [جدول نهایی]
لحن و مخاطب: [همان تعریف قبلی]
تعداد پاراگراف‌های خروجی باید با ورودی برابر باشد. اگر جمله‌ای را نتوانستی ترجمه کنی، آن را با علامت [؟] نگه دار و حذف نکن.
متن بخش: [متن]

نسخه‌های جایگزین پرامپت برای موقعیت‌های مختلف

پرامپت شماره ۱ نقطه شروع است، اما بسته به کاربرد، بهتر است یکی از بندهای آن را عوض کنید. این چند نسخه را می‌توانید جایگزین بخش «لحن» یا «قواعد» کنید:

نسخه آموزشی: ترجمه همراه توضیح

متن زیر را به فارسی ترجمه کن. سپس برای سه جمله‌ای که ترجمه‌شان سخت‌تر بود، توضیح بده چرا این معادل را انتخاب کردی و ترجمه تحت‌اللفظی چه مشکلی داشت.
هدف من یادگیری ترجمه است، پس توضیح‌ها ساده و کوتاه باشند.
متن: [متن انگلیسی]

نسخه چندگزینه‌ای برای عنوان و شعار

این عنوان را به فارسی برگردان و پنج گزینه بده: یک ترجمه وفادار، دو گزینه کوتاه‌تر برای شبکه‌های اجتماعی و دو گزینه آزادتر که پیام را با بیان طبیعی فارسی می‌رسانند.
کنار هر گزینه، تعداد نویسه و میزان فاصله از معنی اصلی (کم، متوسط، زیاد) را بنویس.
عنوان: [متن]

نسخه محاوره‌ای برای پیام و گفت‌وگو

این پیام را به فارسی محاوره‌ای و صمیمی ترجمه کن، طوری که یک کاربر ایرانی در پیام‌رسان می‌نویسد. از شکسته‌نویسی متداول استفاده کن ولی عامیانه و بی‌ادبانه نشود. اصطلاحات انگلیسی رایج بین کاربران فارسی‌زبان را می‌توانی نگه داری.
پیام: [متن]

نسخه مقایسه دو ترجمه

دو ترجمه زیر از یک متن را مقایسه کن. برای هر جمله بگو کدام دقیق‌تر و کدام روان‌تر است و اگر هر دو مشکل دارند، نسخه سوم پیشنهاد بده. ملاک اصلی وفاداری به معنی است، سپس روانی.
متن اصلی: [متن]
ترجمه الف: [متن]
ترجمه ب: [متن]

مثال قبل و بعد: یک متن کوتاه محصول

این مثال آموزشی نشان می‌دهد پرامپت دقیق‌تر چه چیزهایی را تغییر می‌دهد. خروجی‌ها نمونه‌هایی برای توضیح روش‌اند، نه نتیجه ثبت‌شده آزمایش روی یک مدل مشخص.

متن اصلی: «Our app syncs your notes across devices in real time. Sign up free and get 5 GB of storage — no credit card required.»

پرامپت ضعیف: «این را ترجمه کن.»

نوع خروجی‌ای که معمولاً می‌گیرید: «برنامه ما یادداشت‌های شما را در سراسر دستگاه‌ها در زمان واقعی همگام‌سازی می‌کند. به صورت رایگان ثبت‌نام کنید و ۵ گیگابایت فضای ذخیره‌سازی دریافت کنید — نیازی به کارت اعتباری نیست.»

نقد این خروجی:

• «در سراسر دستگاه‌ها» و «در زمان واقعی» ترجمه تحت‌اللفظی‌اند و برای کاربر عادی سنگین‌اند.
• «کارت اعتباری» برای مخاطب ایرانی پیام درستی ندارد؛ منظور اصلی این است که برای شروع پرداختی لازم نیست.
• خط تیره بلند انگلیسی در جمله فارسی جا نیفتاده است.
• لحن مشخص نیست؛ برای صفحه فرود، جمله دوم باید دعوت به اقدام روشن باشد.

پرامپت بهتر: «این متن صفحه فرود را برای کاربران عادی ایرانی با لحن صمیمی و ساده ترجمه کن. معنی را حفظ کن ولی ساختار جمله فارسی باشد. اشاره به کارت اعتباری را با مفهوم معادل برای مخاطب ایرانی بیان کن و اگر این تغییر معنی را عوض می‌کند، به من بگو. عدد ۵ گیگابایت را تغییر نده.»

نوع خروجی مطلوب: «یادداشت‌هایتان روی همه دستگاه‌ها، همان لحظه به‌روز می‌شود. رایگان ثبت‌نام کنید و ۵ گیگابایت فضا بگیرید؛ برای شروع به هیچ پرداختی نیاز نیست.» همراه یک یادداشت که «کارت اعتباری» به «پرداخت» تبدیل شده است.

تفاوت اصلی در این است که در پرامپت دوم، مخاطب، لحن، مورد فرهنگی و عدد ثابت از قبل تعیین شده‌اند و مدل تغییر معنی را گزارش می‌کند؛ پس تصمیم نهایی با شماست، نه با حدس مدل.

روش ترجمه متن‌های طولانی

برای کتاب، گزارش یا مستندات بلند، همه متن را یک‌جا ندهید. ابتدا با پرامپت شماره ۸ واژه‌نامه بسازید، آن را بازبینی و تأیید کنید و سپس متن را در بخش‌های چند پاراگرافی با پرامپت شماره ۹ ترجمه کنید. واژه‌نامه تأییدشده را در هر بخش دوباره بفرستید؛ این کار جلوی معادل‌های متفاوت برای یک اصطلاح را می‌گیرد. پس از هر بخش، تعداد پاراگراف‌ها را با متن اصلی مقایسه کنید.

اگر ترجمه برای انتشار در سایت است، پس از ترجمه یک بار متن فارسی را جداگانه برای روانی بازنویسی کنید. نمونه‌پرامپت‌های بازنویسی و ویرایش در راهنمای پرامپت تولید محتوای فارسی آمده است.

ترجمه هوش مصنوعی را چطور بازبینی کنیم؟

1. شمارش: تعداد پاراگراف‌ها، فهرست‌ها و جدول‌ها را با متن اصلی مقایسه کنید. حذف یک جمله یا یک ردیف از رایج‌ترین خطاهای ترجمه ماشینی است.
2. اعداد و نام‌ها: همه اعداد، تاریخ‌ها، واحدها، مبالغ و نام‌ها را یک‌به‌یک تطبیق دهید.
3. جدول بازبینی: بخش‌های مهم را با پرامپت شماره ۷ بررسی کنید؛ ترجمه برگردانده‌شده کمک می‌کند تغییر معنی را ببینید.
4. خواندن بلند: متن فارسی را بدون نگاه به اصل بخوانید. جمله‌ای که طبیعی شنیده نمی‌شود احتمالاً ساختار انگلیسی دارد.
5. بازبینی انسانی: برای متنی که منتشر می‌شود یا تصمیمی بر اساس آن گرفته می‌شود، یک فرد مسلط به هر دو زبان آن را ببیند.

رفع مشکلات رایج خروجی ترجمه

• اگر ترجمه کلمه‌به‌کلمه است: بنویسید «ساختار جمله‌ها را فارسی کن» و یک جمله نمونه از لحن مطلوب بدهید.
• اگر یک اصطلاح هر بار معادل متفاوتی دارد: واژه‌نامه را اجباری کنید و در پایان پرامپت بنویسید «پیش از پاسخ، همه اصطلاحات واژه‌نامه را در ترجمه بررسی کن».
• اگر نیم‌فاصله‌ها رعایت نشده: در یک مرحله جدا بخواهید «فقط نیم‌فاصله و علائم نگارشی را اصلاح کن و هیچ کلمه‌ای را عوض نکن».
• اگر بخشی از متن جا افتاده: متن را به بخش‌های کوتاه‌تر تقسیم کنید و شرط برابر بودن تعداد پاراگراف‌ها را اضافه کنید.
• اگر مدل توضیح یا نظر خودش را به ترجمه افزوده: بنویسید «فقط ترجمه را بده؛ هر توضیح را جدا و بعد از خط پایانی بنویس».
• اگر متغیرها یا تگ‌ها خراب شده‌اند: فهرست دقیق متغیرهای مجاز را بدهید و بخواهید در پایان، تعداد متغیرهای هر رشته را با متن اصلی مقایسه کند.
• اگر لحن بیش از حد رسمی یا کتابی است: سطح لحن را با مثال مشخص کنید؛ مثلاً «مثل پیام پشتیبانی یک فروشگاه اینترنتی، نه نامه اداری».
• اگر اعداد به فارسی یا لاتین ناهمگون شده‌اند: یکی را انتخاب کنید و صریح بنویسید، مثلاً «همه اعداد با رقم فارسی، به‌جز نسخه نرم‌افزار و کد».

اشتباهات رایج در ترجمه با هوش مصنوعی

• دادن متن بدون زمینه: جمله «It's a great catch» در گفت‌وگوی کاری، ماهیگیری یا ورزش معنی متفاوتی دارد. یک خط توضیح درباره منبع متن بسیاری از ابهام‌ها را برطرف می‌کند.
• اعتماد به ترجمه اعداد و واحدها: تبدیل واحد (مثلاً مایل به کیلومتر) یا تبدیل تاریخ میلادی به شمسی را فقط وقتی بخواهید که لازم است و نتیجه را دستی بررسی کنید.
• ترجمه نام‌های تجاری و اصطلاحات جاافتاده: نام محصول، نام شرکت یا اصطلاحی که کاربران فارسی‌زبان به همان شکل انگلیسی می‌شناسند، با ترجمه نامفهوم می‌شود.
• چند خواسته در یک دستور: اگر هم‌زمان ترجمه، خلاصه‌سازی و بازنویسی بخواهید، تشخیص اینکه کدام تغییر از ترجمه است سخت می‌شود. مرحله‌ها را جدا کنید.
• بازبینی نکردن متن مقصد به‌تنهایی: بسیاری از خطاها فقط وقتی دیده می‌شوند که متن فارسی را مستقل بخوانید.
• استفاده از ترجمه برای تصمیم مهم بدون بررسی: وقتی ترجمه مبنای خرید، قرارداد یا درمان است، خطای کوچک هزینه بزرگ دارد.

پرسش‌های پرتکرار درباره ترجمه با هوش مصنوعی

پرامپت ترجمه را فارسی بنویسیم یا انگلیسی؟

هر دو کار می‌کند. نوشتن دستور به فارسی برای ترجمه به فارسی طبیعی است و نمونه لحن فارسی را هم راحت‌تر می‌توانید بدهید. مهم‌تر از زبان دستور، روشن بودن مخاطب، لحن و قواعد است.

آیا می‌توان فایل PDF یا Word را مستقیم برای ترجمه داد؟

بسیاری از ابزارها فایل می‌پذیرند، اما ممکن است جدول‌ها، پانویس‌ها یا متن داخل تصویر درست خوانده نشوند. برای متن مهم، ابتدا بخش‌ها را به‌صورت متن بدهید یا پس از ترجمه، ساختار سند را با نسخه اصلی تطبیق دهید.

کدام مدل برای ترجمه فارسی بهتر است؟

پاسخ ثابتی وجود ندارد؛ کیفیت با نسخه مدل و نوع متن تغییر می‌کند. یک بخش نمونه از متن واقعی خودتان را با یک پرامپت ثابت روی ابزارهای در دسترس آزمایش و با پرامپت شماره ۷ مقایسه کنید.

چطور لحن ترجمه را در همه بخش‌ها یکسان نگه داریم؟

یک بند کوتاه به اسم «راهنمای لحن» بنویسید، مثلاً مخاطب، رسمی یا صمیمی، و دو جمله نمونه، و آن را همراه واژه‌نامه در ابتدای هر بخش تکرار کنید.

محدودیت‌های ترجمه با هوش مصنوعی

• اسناد حقوقی، پزشکی و رسمی: قرارداد، مدارک پزشکی، مدارک تحصیلی یا اسنادی که برای اداره، سفارت یا دادگاه لازم است، باید توسط مترجم متخصص یا مترجم رسمی ترجمه شوند. ترجمه مدل می‌تواند پیش‌نویس فهم متن باشد، نه سند معتبر.
• حذف یا افزودن بی‌صدا: مدل ممکن است جمله‌ای را جا بیندازد یا توضیحی اضافه کند بدون آنکه اعلام کند؛ به همین دلیل شمارش پاراگراف‌ها و بازبینی ضروری است.
• محرمانگی: پیش از وارد کردن متن، شرایط حفظ داده ابزار را بررسی کنید. اطلاعات شخصی، قراردادهای محرمانه یا داده مشتری را بدون مجوز در ابزارهای عمومی وارد نکنید یا پیش از آن، اطلاعات حساس را حذف کنید.
• کیفیت متغیر: کیفیت ترجمه بین مدل‌ها، نسخه‌ها و جفت‌زبان‌ها فرق دارد. یک بخش نمونه را روی ابزارهای در دسترس خود امتحان کنید و بعد تصمیم بگیرید.

چک‌لیست کیفیت ترجمه

• مخاطب، لحن و حوزه متن در پرامپت مشخص شده است.
• واژه‌نامه اصطلاحات کلیدی تأیید و در همه بخش‌ها استفاده شده است.
• نام‌ها، کد، متغیرها و تگ‌ها دست‌نخورده مانده‌اند.
• تعداد پاراگراف‌ها و ردیف‌ها با متن اصلی برابر است.
• اعداد، تاریخ‌ها، واحدها و مبالغ تطبیق داده شده‌اند.
• نیم‌فاصله و علائم نگارشی فارسی رعایت شده است.
• متن فارسی بدون نگاه به اصل، روان خوانده می‌شود.
• برای متن حساس یا رسمی، بازبینی انسانی انجام شده است.

اگر تازه با پرامپت‌نویسی آشنا شده‌اید، اصول پایه در آموزش پرامپت‌نویسی آمده است. نمونه‌های رایگان دیگر برای کارهای روزمره در ۱۵ پرامپت آماده رایگان و پرامپت‌های تخصصی تولید و ویرایش متن در دسته محتوا و کپی‌رایتینگ هستند.