نوشتن پرامپت حرفه‌ای: روش شش‌بخشی با سه مثال کامل و قالب آماده

برای نوشتن پرامپت حرفه‌ای، شش چیز را صریح بنویسید: هدف (چه خروجی‌ای می‌خواهید)، زمینه (مخاطب و موقعیت)، ورودی (داده جدا از دستور)، محدودیت (قابل سنجش)، قالب خروجی و معیار ارزیابی. پرامپت حرفه‌ای دستوری است که شخص دیگری هم بتواند با ورودی مشابه اجرا کند و خروجی قابل ارزیابی بگیرد؛ حرفه‌ای بودن به طول متن وابسته نیست، به شفافیت تصمیم‌ها و امکان تکرار وابسته است.

در این راهنما روش شش‌بخشی را قدم‌به‌قدم روی سه مثال کامل می‌سازیم: یک کار بازاریابی، یک کار تحلیلی و یک کار درسی. بعد یک قالب مادر قابل‌کپی، روش آزمودن پرامپت روی چند ورودی، تبدیل پرامپت خوب به یک قالب قابل استفاده دوباره و یک جدول کنترل کیفیت می‌بینید. نمونه‌ها آموزشی‌اند و نتیجه آزمون ثبت‌شده نیستند؛ خروجی هر ابزار با نسخه و تنظیماتش فرق می‌کند.

پرامپت حرفه‌ای چیست و چه فرقی با یک پرامپت معمولی دارد؟

پرامپت معمولی برای یک بار و یک نفر نوشته می‌شود و نویسنده‌اش جاهای خالی را در ذهن پر می‌کند. پرامپت حرفه‌ای همه تصمیم‌های مهم را روی کاغذ آورده است: کسی که آن را نوشته نیست هم می‌تواند اجرایش کند، و وقتی خروجی بد شد، معلوم است کدام بخش را باید اصلاح کرد.

اگر هنوز با مفهوم پرامپت و انواع آن آشنا نیستید، اول پرامپت چیست را بخوانید. این راهنما فرض می‌کند پرامپت ساده نوشته‌اید و حالا می‌خواهید نتیجه قابل اتکاتری بگیرید.

سه نشانه پرامپت حرفه‌ای:

• قابل تکرار است: با ده ورودی مختلف هم خروجی قابل قبول می‌دهد، نه فقط یک بار و تصادفی.
• قابل ارزیابی است: از پیش معلوم است خروجی خوب چه ویژگی‌هایی دارد.
• قابل انتقال است: همکارتان بدون توضیح شفاهی می‌تواند از آن استفاده کند.

روش شش‌بخشی نوشتن پرامپت حرفه‌ای چیست؟

روش شش‌بخشی یعنی هر پرامپت جدی را با جواب دادن به شش سؤال بسازید. هر بخش یک نوع حدس را از دوش مدل برمی‌دارد.

شش مرحله نوشتن پرامپت حرفه‌ای

مرحله ۱: خروجی نهایی را تعریف کنید

به‌جای نام یک فعالیت، نتیجه را بنویسید. «تحلیل بازار» فعالیت است؛ «جدول پنج رقیب با نقاط قوت، شکاف و پیشنهاد جایگاه» خروجی است. اگر نمی‌توانید خروجی را در یک جمله بنویسید، احتمالاً هنوز دقیق نمی‌دانید چه می‌خواهید یا کار باید به چند پرامپت تقسیم شود.

مرحله ۲: زمینه ضروری را بدهید

مخاطب، صنعت، هدف و محدودیت‌های واقعی را اضافه کنید. اطلاعات غیرضروری فقط متن را طولانی می‌کنند و ممکن است توجه مدل را از مسئله اصلی دور کنند. یک آزمون ساده: اگر این جمله را حذف کنم، آیا ممکن است جواب عوض شود؟ اگر نه، لازم نیست.

مرحله ۳: ورودی را از دستور جدا کنید

برای داده اصلی یک بخش مشخص با عنوان «ورودی» بسازید و آن را بین نشانه‌هایی مثل ### بگذارید. اگر چند ورودی دارید، نام و نقش هرکدام را بنویسید تا مدل متن دستور را با داده اشتباه نگیرد.

مرحله ۴: محدودیت‌ها را قابل آزمون بنویسید

«خوب بنویس» قابل سنجش نیست؛ «از ادعای بدون منبع استفاده نکن، هر بخش حداکثر ۱۲۰ کلمه و لحن رسمی باشد» قابل بررسی است. اگر دو محدودیت ممکن است با هم تعارض پیدا کنند، اولویت را بگویید.

مرحله ۵: قالب پاسخ را تعیین کنید

سرفصل، جدول، JSON، کد یا فهرست مرحله‌ای را مشخص کنید. اگر پاسخ به ابزار دیگری منتقل می‌شود، مثلاً به اکسل یا یک برنامه، قالب دقیق اهمیت بیشتری دارد و بهتر است نام ستون‌ها یا کلیدها را هم بنویسید.

مرحله ۶: معیار بازبینی اضافه کنید

از مدل بخواهید پیش از پاسخ، کمبود اطلاعات را اعلام کند یا در پایان خروجی را بر اساس معیارهای مشخص بررسی کند. این کار جای بازبینی انسانی را نمی‌گیرد، اما خطاهای آشکار را کمتر می‌کند. همین معیارها بعداً برای آزمودن پرامپت هم به کار شما می‌آیند.

مثال ۱: پرامپت حرفه‌ای برای یک کار بازاریابی

فرض کنید یک کارگاه کوچک صابون دست‌ساز دارید و برای جشنواره فروش یلدا متن تبلیغاتی می‌خواهید. از نسخه خامی شروع می‌کنیم که بیشتر آدم‌ها می‌نویسند:

برای فروش یلدا متن تبلیغاتی بنویس.

حالا بخش‌به‌بخش اضافه می‌کنیم.

۱. هدف

هدف: سه نسخه متن برای استوری اینستاگرام که مخاطب را به خرید بسته هدیه یلدا تشویق کند.

۲. زمینه

زمینه: کارگاه کوچک صابون دست‌ساز با مواد گیاهی هستیم.
مخاطب: زنان ۲۵ تا ۴۵ ساله که برای خانواده یا دوستانشان هدیه می‌خرند.
بیشتر فروش ما از طریق پیام دایرکت است.

۳. ورودی

ورودی:
###
بسته هدیه یلدا: سه صابون (انار، به، دارچین) در جعبه کادویی با کارت دست‌نویس.
قیمت: [قیمت] تومان. آخرین روز سفارش برای رسیدن قبل از یلدا: [تاریخ].
###

۴. محدودیت

محدودیت:
- هر نسخه حداکثر ۳۵ کلمه.
- ادعای درمانی یا پزشکی درباره صابون ننویس.
- از «بی‌نظیر»، «فوق‌العاده» و «شگفت‌انگیز» استفاده نکن.
- مهلت سفارش در هر سه نسخه بیاید.

۵. قالب خروجی

قالب: سه نسخه شماره‌دار. بالای هر نسخه در یک کلمه زاویه‌اش را بنویس (مثلاً: خاطره، هدیه، فوریت).
بعد از متن‌ها توضیح اضافه نده.

۶. معیار ارزیابی

معیار: قبل از تحویل، هر نسخه را با محدودیت‌ها چک کن. هر نسخه‌ای که از ۳۵ کلمه بیشتر است یا مهلت را ندارد، اصلاح کن.

کنار هم، این شش بخش یک پرامپت کامل می‌سازند که می‌توانید برای جشنواره نوروز یا شب چله سال بعد هم فقط با عوض کردن ورودی استفاده کنید. پیش از انتشار، قیمت، تاریخ و هر ادعایی درباره محصول را خودتان کنترل کنید. برای زاویه‌ها و الگوهای بیشتر متن تبلیغاتی، پرامپت متن تبلیغاتی را ببینید.

مثال ۲: پرامپت حرفه‌ای برای یک کار تحلیلی

این بار ۶۰ نظر مشتری از فروشگاه اینترنتی خود دارید و می‌خواهید بدانید مشکل اصلی کجاست. نسخه خام:

این نظرها را تحلیل کن.

جواب این پرامپت معمولاً چند جمله کلی است مثل «بیشتر مشتری‌ها راضی‌اند ولی برخی از ارسال گله دارند». بخش‌به‌بخش دقیقش می‌کنیم.

۱. هدف

هدف: پیدا کردن سه مشکل پرتکرار در نظرهای مشتری‌ها و پیشنهاد یک اقدام عملی برای هر کدام.

۲. زمینه

زمینه: فروشگاه اینترنتی لوازم آشپزخانه هستیم با سه نفر نیرو.
نتیجه این تحلیل در جلسه ماهانه برای انتخاب یک اولویت بهبود استفاده می‌شود.
اقدام پیشنهادی باید با تیم کوچک و بدون هزینه زیاد شدنی باشد.

۳. ورودی

ورودی: نظرهای مشتری، هر نظر در یک خط با شماره. نام و شماره تماس حذف شده است.
###
[۱. متن نظر]
[۲. متن نظر]
...
###

۴. محدودیت

محدودیت:
- فقط از همین نظرها نتیجه بگیر؛ درباره بازار یا رقبا حدس نزن.
- تعداد هر مشکل را خودت بشمار و شماره نظرهای مربوط را بنویس.
- اگر نظری مبهم است، آن را در دسته «نامشخص» بگذار.

۵. قالب خروجی

قالب: یک جدول با ستون‌های «مشکل»، «تعداد»، «شماره نظرها»، «یک نقل‌قول کوتاه از مشتری»، «اقدام پیشنهادی».
زیر جدول، در حداکثر سه جمله بگو اگر فقط یک کار ممکن است، کدام را پیشنهاد می‌کنی و چرا.

۶. معیار ارزیابی

معیار: هر نقل‌قول باید عیناً در ورودی وجود داشته باشد. پیش از تحویل، جمع ستون «تعداد» را با تعداد نظرها مقایسه کن و اگر نمی‌خواند، بگو.

ستون «شماره نظرها» کار بررسی را برای شما ساده می‌کند: می‌توانید چند مورد را باز کنید و ببینید دسته‌بندی درست است یا نه. شمارش مدل را هم برای تصمیم مهم دستی کنترل کنید، چون مدل زبانی در شمارش و محاسبه خطا می‌کند. برای تحلیل‌های گسترده‌تر، مثل مقایسه رقبا، پرامپت تحلیل بازار و رقبا را ببینید.

مثال ۳: پرامپت حرفه‌ای برای یک کار درسی

دانشجویی هستید که سه هفته تا امتحان «آمار و احتمال» وقت دارد و جزوه استاد را در اختیار دارد. نسخه خام:

آمار را به من یاد بده.

۱. هدف

هدف: یک برنامه مرور سه‌هفته‌ای برای امتحان آمار و احتمال، به‌همراه یک آزمونک برای پایان هر هفته.

۲. زمینه

زمینه: دانشجوی ترم سوم مدیریت هستم. مبحث احتمال شرطی و توزیع نرمال برایم سخت است و بقیه را نسبتاً بلدم.
روزهای زوج دو ساعت و روزهای فرد یک ساعت وقت دارم.
امتحان تشریحی است و استاد بیشتر مسئله کاربردی می‌دهد.

۳. ورودی

ورودی: فهرست سرفصل‌های جزوه استاد
###
[سرفصل‌ها]
###

۴. محدودیت

محدودیت:
- فقط سرفصل‌های همین فهرست را در برنامه بیاور.
- به مباحث سخت دو برابر زمان بده.
- روز آخر فقط مرور سبک باشد، نه مبحث جدید.

۵. قالب خروجی

قالب: جدولی با ستون‌های «روز»، «مبحث»، «زمان»، «نوع کار (یادگیری، تمرین، مرور)».
بعد از جدول، برای هفته اول پنج مسئله کاربردی کوتاه بنویس و جوابشان را جداگانه در انتها بیاور.

۶. معیار ارزیابی

معیار: جمع زمان هر روز از وقت آزاد من بیشتر نشود. اگر سرفصلی جا نمی‌شود، بگو کدام را باید کوتاه‌تر مرور کنم.

جواب مسئله‌ها را با جزوه یا کتاب درسی کنترل کنید؛ مدل ممکن است در محاسبه اشتباه کند. اگر جزوه طولانی دارید، اول با پرامپت خلاصه‌نویسی متن آن را فشرده کنید و بعد سراغ برنامه بروید.

قالب مادر پرامپت حرفه‌ای: یک قالب برای همه کارها

سه مثال بالا یک اسکلت مشترک دارند. این قالب را کپی کنید و برای هر کار جدید فقط کروشه‌ها را پر کنید. بخش‌هایی را که برای کارتان معنا ندارند حذف کنید؛ قالب قرار نیست شما را مجبور به پرحرفی کند.

هدف:
[خروجی نهایی در یک جمله؛ چه چیزی تحویل می‌گیرم؟]

زمینه:
- من / ما: [چه کسی هستید و چه کاری می‌کنید]
- مخاطب خروجی: [چه کسی آن را می‌خواند یا استفاده می‌کند]
- کاربرد: [خروجی کجا و برای چه تصمیمی استفاده می‌شود]

ورودی:
###
[متن، داده یا اطلاعات]
###

محدودیت‌ها:
- [طول]
- [لحن]
- [چیزهایی که نباید باشد]
- فقط از ورودی استفاده کن؛ اگر اطلاعاتی نیست، بنویس «در ورودی نیامده».
- اگر دو محدودیت با هم تعارض داشتند، [کدام] مهم‌تر است.

قالب خروجی:
[جدول با ستون‌های ... / فهرست شماره‌دار / بخش‌های ... / JSON با کلیدهای ...]

معیار ارزیابی:
پیش از تحویل، خروجی را با این معیارها بسنج و موارد ناقص را اصلاح کن:
- [معیار ۱]
- [معیار ۲]
اگر برای انجام درست کار اطلاعاتی کم است، قبل از شروع حداکثر سه سؤال بپرس.

اگر با ابزار یا تیمی کار می‌کنید که پرامپت انگلیسی را ترجیح می‌دهد، همین اسکلت به انگلیسی:

Goal: [the final deliverable in one sentence]
Context: [who you are, who the output is for, where it will be used]
Input:
###
[text or data]
###
Constraints: [length, tone, what to avoid; use only the input; say "not in the input" when information is missing]
Output format: [table with columns ... / numbered list / JSON with keys ...]
Evaluation: before answering, check the output against [criteria] and fix any gaps.
Respond in Persian. If key information is missing, ask up to three questions first.

چطور یک پرامپت را روی چند ورودی آزمایش کنیم؟

پرامپتی که فقط با یک ورودی امتحان شده، هنوز آزموده نشده است. یک جواب خوب ممکن است تصادفی باشد. برای پرامپتی که قرار است بارها استفاده شود، این روش ساده را دنبال کنید:

1. سه تا پنج ورودی متفاوت جمع کنید: یک ورودی عادی، یک ورودی کوتاه یا ناقص، یک ورودی طولانی و یک ورودی دشوار یا غیرعادی. برای مثال ۲، یعنی فهرست نظرهای کم، نظرهای زیاد، و نظرهایی که بیشترشان مبهم‌اند.
2. پرامپت را بدون تغییر روی همه اجرا کنید: بهتر است هر اجرا در یک گفت‌وگوی تازه باشد تا پیام‌های قبلی روی نتیجه اثر نگذارند.
3. هر خروجی را با معیارهای بخش ششم بسنجید: برای هر معیار فقط «بله» یا «نه» بنویسید.
4. الگوی خطا را پیدا کنید: اگر یک خطا در چند ورودی تکرار شد، مشکل از پرامپت است، نه از ورودی.
5. نتیجه را ثبت کنید: یک جدول ساده از ورودی، نسخه پرامپت و نتیجه معیارها کافی است.

نمونه جدول ثبت آزمون که می‌توانید در هر صفحه‌گسترده‌ای بسازید:

این روش در مقیاس بزرگ‌تر همان چیزی است که در مهندسی پرامپت با عنوان مجموعه آزمون ثابت توضیح داده‌ایم.

پرامپت را چطور قدم‌به‌قدم اصلاح کنیم؟

در هر دور فقط یک چیز را تغییر دهید و دوباره روی همان ورودی‌ها آزمایش کنید. اگر هم‌زمان لحن، قالب و محدودیت را عوض کنید، نمی‌فهمید کدام تغییر اثر داشته است.

• خروجی کلی است: زمینه را کامل‌تر کنید یا هدف را مشخص‌تر بنویسید.
• قالب رعایت نمی‌شود: قالب را دقیق‌تر کنید یا یک نمونه کوتاه از خروجی مطلوب بدهید.
• اطلاعات ساختگی دارد: خط «فقط از ورودی استفاده کن» و «اگر نیست بگو» را اضافه کنید.
• یک محدودیت نادیده گرفته می‌شود: آن را به ابتدای پرامپت ببرید یا در انتها تکرار کنید.
• کار پیچیده خوب انجام نمی‌شود: آن را به دو پرامپت پشت‌سرهم تقسیم کنید، یا از مدل بخواهید پیش از جواب نهایی مراحل کار را بنویسد. این روش در پرامپت زنجیره تفکر آمده است.

از خود مدل هم می‌توانید برای پیدا کردن نقاط ضعف پرامپت کمک بگیرید:

این پرامپت را اجرا نکن. فقط بررسی کن:
۱. کدام بخش ممکن است دو جور فهمیده شود؟
۲. کدام محدودیت‌ها با هم تعارض دارند؟
۳. چه اطلاعاتی برای اجرای درست کم است؟
برای هر مورد یک خط اصلاحی پیشنهاد بده.
###
[پرامپت]
###

اگر جواب بدی می‌گیرید و نمی‌دانید از کجا شروع کنید، فهرست اشتباهات رایج پرامپت‌نویسی را با نشانه هر اشتباه در خروجی ببینید.

چطور پرامپت خوب را به یک قالب قابل استفاده دوباره تبدیل کنیم؟

وقتی پرامپتی چند بار روی ورودی‌های مختلف جواب خوب داد، آن را از یک متن شخصی به یک ابزار تبدیل کنید که خودتان، تیمتان یا دیگران بتوانند بدون شما استفاده کنند.

۱. بخش‌های متغیر را جدا کنید

هر چیزی که از یک کار به کار دیگر عوض می‌شود، مثل نام محصول، مخاطب، طول و متن ورودی، را با کروشه و نام روشن مشخص کنید: [نام محصول]، [حداکثر تعداد کلمه]. بقیه پرامپت باید بدون دست زدن کار کند.

۲. راهنمای استفاده کوتاه بنویسید

بالای پرامپت در چند خط بنویسید برای چه کاری است، هر متغیر چه مقداری می‌گیرد، روی کدام ابزارها امتحان شده و خروجی را پیش از استفاده از چه نظر باید بررسی کرد.

نام: پرامپت تحلیل نظرهای مشتری
کاربرد: پیدا کردن سه مشکل پرتکرار و یک اقدام برای هر کدام
متغیرها: [نوع کسب‌وکار]، [اندازه تیم]، [نظرها، هر کدام در یک خط با شماره]
پیش از استفاده: نام و شماره تماس مشتری‌ها را از نظرها حذف کنید.
بررسی خروجی: نقل‌قول‌ها و شمارش‌ها را با فهرست اصلی کنترل کنید.
نسخه: ۲ — اضافه شدن دسته «نامشخص»

۳. نسخه‌بندی کنید

هر تغییر را با شماره نسخه و یک خط توضیح ثبت کنید. اگر نسخه جدید بدتر شد، به نسخه قبل برمی‌گردید و می‌دانید چه چیزی را امتحان کرده‌اید.

۴. برای چند ابزار آماده کنید

اگر قالب را در ChatGPT ساخته‌اید، آن را در Claude یا Gemini هم با همان ورودی‌های آزمون امتحان کنید. گاهی یک خط باید برای ابزاری دیگر تغییر کند. تفاوت ابزارها را در مقایسه ChatGPT، Claude و Gemini ببینید.

۵. اگر می‌خواهید آن را عرضه کنید

پرامپتی که مسئله مشخصی را با ورودی‌های مختلف به‌خوبی حل می‌کند، راهنمای استفاده دارد و نمونه خروجی واقعی کنارش است، می‌تواند به یک محصول تبدیل شود. شرایط عرضه پرامپت در پرامپتلی در صفحه فروش پرامپت آمده است. ادعای نتیجه تضمینی نکنید و محدودیت‌ها را صادقانه بنویسید.

چک‌لیست کیفیت پرامپت حرفه‌ای

پیش از اینکه پرامپت را نهایی کنید یا به کسی بدهید، این جدول را مرور کنید. هر ردیفی که جوابش «نه» است، نقطه اصلاح بعدی شماست.

گام بعدی

یک پرامپت که این هفته زیاد استفاده کرده‌اید را بردارید، با قالب مادر بازنویسی کنید و روی سه ورودی متفاوت بیازمایید. برای تکنیک‌های پیشرفته‌تر مثل نمونه‌دادن، زنجیره پرامپت و بازبینی توسط خود مدل، راهنمای مهندسی پرامپت را بخوانید. اگر می‌خواهید بدانید ساختن پرامپت از صفر به‌صرفه‌تر است یا استفاده از نمونه آماده، مطلب پرامپت آماده یا رایگان را ادامه دهید.